การซ้อนขัวญ


ข้อมูล เรื่อง 121 ภูมิปัญญา จังหวัดอุดรธานี

ภูมิปัญญาด้านความเชื่อประเพณีหรือตำนาน

ชื่อเรื่อง           การซ้อนขวัญ

ชื่อผู้ให้ข้อมูล นางเรไร  สุขสบาย       อายุ   40     ปี

ที่อยู่   บ้านเลขที่ 65   หมู่ 8   ตำบลเชียงยืน   อำเภอเมือง  จังหวัดอุดรธานี   41000

หมายเลขโทรศัพท์      086-2226354

สัมภาษณ์วันที่

ประวัติ หรือเนื้อหา

พิธีช้อนขวัญก็เป็นพิธีการรักษาอาการเจ็บป่วยทางใจของชาวอีสาน  ที่ทำแล้วก็สืบทอดกันมายาวนาน  ตั่งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันที่ไม่ค่อยมีให้เห็นเด่นชัดเหมือนแต่ก่อนมากนัก  แต่ก็ยังปรากฎให้เห็นบ้างตามชนบทที่มีความเชื่อในเรื่องนี้   พิธีช้อนขวัญจะทำขึ้นในยามที่มีคนได้รับความเจ็บป่วย  หรือประสบอุบัติเหตุ เช่น รถชน  ป่วยเป็นโรคร้ายแรง  ชาวอีสานมีความเชื่อว่าเมื่อบุคคลใดประสบอุบัติเหตุหรือเจ็บไข้ได้ป่วยจะทำให้ตกใจ  ผวา ทำให้ขวัญหนี  หรือเมื่อหายป่วยแล้วจะมีอาการซึมเซา  ไม่สดชื่นแจ่มใส เหมือนคนปกติ  ชาวอีสานก็จะมีการทำพิธีช้อนขวัญ  โดยผู้เฒ่าผู้แก่จะทำพิธีนี้เพื่อช้อนขวัญคนป่วยให้กลับคืนสู่ร่างกายของผู้ป่วย เพื่อให้มีอาการดีขึ้น

ชาวอีสานบางคนกล่าวว่า  หากไม่ไม่ทำพิธีช้อนขวัญคนป่วยกลับคืนมา  อาการของผู้ป่วยจะหนักมากกว่าเดิม  แม้อาการทางร่างกายจะดีขึ้นแต่อาการทางจิตใจของผู้ป่วยจะทรุดหนักลงกว่าเดิม

เมื่อเราประสบเรื่องราวร้ายแรงไม่ว่าจะเป็น  รถชนหรือเจ็บไข้ได้ป่วย  การรักษาที่เราจะได้รับคือการรักษาทางกาย  โดยจะทำการรักษาโดยแพทย์ หรือผู้ที่มีความเชี่ยวชาญ   ซึ่งเป็นการรักษาหลักๆที่เราจะได้รับเมื่อเราประสบเรื่องร้ายแรงดังกล่าว  และนอกจากการรักษาทางกายที่มีความสำคัญแล้วยังมีการรักษาทางจิตใจที่มีความสำคัญไม่แพ้การรักษาทางกาย

ในแต่ละที่แต่ละแห่งจะมีการรักษาทางใจแตกต่างกันไป  แล้วแต่ประเพณีวัฒนธรรมความเชื่อของตน   ว่าจะมีการรักษาทางจิตใจกันแบบใด

วิธีการดำเนินการพิธีกรรมหรือหลักคำสอน

ขั้นตอนการทำพิธีช้อนขวัญ  ก็จะนำหมากพลู บุหรี่ ไข่ไก่  ข้าว ฝ้าย  ใส่ลงไปในสวิง  จากนั้นนำไปยังผู้ป่วย  โดยให้ผู้หญิงกลางคนขึ้นไปทำการช้อนขวัญ   บางคนก็บอกว่าต้องมีผู้ชายถือมีดอยู่ด้านหน้าผู้ช้อน  บางคนก็บอกว่าไม่มีก็ได้  บางคนก็บอกว่าต้องมีแต่ผู้หญิงล้วน  ล้อมอยูด้านหน้าเพื่อทำการไล่ขวัญให้เข้าสวิง

ขณะทำกาข้อนครั้งที่หนึ่งผู้ช้อนจะพูดว่า  “ มาเด้อขวัญเอ้ย “   ช้อนครั้งที่สองจะพูดว่า “ มาเด้อขวัญเอ้ย “  พอมาถึงครั้งที่สามคนล้อมจะพูดว่า “ เข้าหรือยัง “ คนช้อนก็จะตอบว่า “ เข้าแล้ว “ จากนั้นก็จะมีคนมารวบสวิงแล้วนำผ้ามาคลุมแล้วนำกลับบ้านของผู้ป่วย  พอมาถึงบ้านคนที่นั่งรออยู่ที่บ้านก็จะถามว่า  “ มาไหม “  คนที่ถือสวิงอยู่ก็จะตอบว่า “ มาแล้ว “ จากนั้นก็จะขึ้นไปหาผู้ป่วยแล้วนำเอาสวิงโดยเอาตรงก้นที่รวบไว้แตะลงไปที่หัวใจของคนป่วย  เสร็จแล้วนำ  หมากพลู  ไข่  ข้าวออกจากสวิง  โดยนำเอาหมากพลู ไข่ ข้าว  ใส่ลงไปในมือผู้ป่วย  เอาฝ้ายผูกแขนผู้ป่วย  โดยให้คนที่๔อสวิงหรือนำขวัญมาผูกก่อน  จากนั้นก็เรียงตามอาวุโส โดยจะอวยพรให้คนป่วยหายและประสบแต่สิ่งดีๆ  จากนั้นก็เป็นอันเสร็จพิธี

บางครั้งจะมีการปลอกไข่เพื่อเสี่ยงทาย  หากไข่ที่ปลอกออกมามีสภาพปกติก็ถือว่าผู้ป่วยจะหายจากอาการเจ็บป่วย  แต่ถ้าหากว่าถ้าปลอกไข่ออกมาแล้วไข่ไม่ปกติก็จะทำนายว่าผู้ป่วยอาจจะไม่หาย

 

วัสดุ อุปกรณ์ ที่ใช้

สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้ประกอบในการทำพิธีก็จะมี  สวิง ใช้ในการช้อนขวัญ  หมากพลู  บุหรี่  ข้าวเหนียวหนึ่งปั้น  จะนำไปให้ผี   ไข่ไก่ที่ต้มสุกหนึ่งฟอง  ฝ้ายใช้สำหรับผูกแขน  ของหวานและดอกไม้ ซึ่งบางคนอาจจะไม่เอา

 

ประโยชน์

จะเห็นว่าการทำพิธีช้อนขวัญ จะเป็นการรักษาทางด้านจิตใจมากกว่าการรักษาทางร่างกาย  หากเรามีจิตใจที่ดีแข้มแข็งแล้วโรคร้ายก็จะบุกมาทำร้ายเราได้ไม่สะดวกนัก   และจะทำให้การรักษาทางร่างกายทำได้ง่ายและได้ผลยิ่งขึ้น  ฉะนั้นไม่ว่าจะเป็นโรคร้ายใดๆก็ตาม  การรักษาทางจิตใจจึงเป็นการรักษาที่มีความสำคัญ จงรักษาจิตใจของท่านให้เข้มแข็งไว้

 

ภาพถ่ายประกอบ

กหปปกด

Facebook Comments

Have any Question or Comment?

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *